Baza Wiedzy na temat Szkodników
Najgroźniejsze szkodniki występujące w Polsce
Tworząc bazę wiedzy na temat szkodników korzystamy z własnej wiedzy
i doświadczenia, popartych współpracą za światowej sławy ekspertami
w dziedzinie entomologii.
Mamy nadzieję, że przekazana wiedza pomoże Państwu
poznać problem i podjąć odpowiednie kroki w walce ze szkodnikami.
W skład zespołu redakcyjnego wchodzą:
• Pan prof. dr hab. Stanisław Ignatowicz 
• Pani dr inż. Edyta Siemińska
• Pan dr inż. Paweł Olejarski
• Pani dr inż. Aleksandra Wójcik
• Pan dr inż. Piotr Boruszewski
• Pan Marcin Zacharenko
• Pan Tomasz Sobolewski
• Pan Andrzej Robert Karwowski
Strona główna › Artykuły
"Szkodliwe motyle - Mkliki"
Autor artykułu: Dr inż. Edyta Siemińska
Motyle (Lepidoptera) mają błoniaste skrzydła pokryte drobnymi barwnymi łuskami. Są to owady o rozwoju zupełnym i w ich przeobrażeniu wyróżnia się następujące stadia: jajo, larwa (nazywana gąsienicą), poczwarka i owad dorosły - motyl. Największą grupę motyli-szkodników magazynowych stanowią gatunki należące do rodziny omacnicowatych (Pyralidae). Najważniejszymi gospodarczo gatunkami z tej rodziny są omacnica spichrzanka (Plodia interpunctella Hübner), mklik mączny (Ephestia kühniella Zell.), mklik próchniczek (Ephestia elutella Hübner) i mklik daktylowiec (Ephestia cautella Wlk.).
Motyle te mają wydłużone ciało, skrzydła są w zarysie trójkątna, często posiadają wyraźny rysunek. W czasie spoczynku skrzydła ułożone są nad tułowiem dachówkowato. Motyle mają ssący aparat gębowy z charakterystyczną, długą rurkowatą ssawką, która służy im do pobierania pokarmu płynnego, np. nektaru. W magazynach dorosłe motyle nie pobierają pokarmu i są aktywne tylko w nocy. W dzień siedzą nieruchomo na ścianach i opakowaniach. W temperaturze pokojowej żyją ok. 2 tygodni. Samice składają jaja pojedynczo lub w niewielkich złożach bezpośrednio na produkty lub opakowania. Najbardziej wiarygodną metodą identyfikacji gatunków dorosłych motyli z tej rodziny jest preparowanie przysadek płciowych samic i samców.
Szkodliwym stadium są natomiast gąsienice, które mają gryzący aparat gębowy, służący im do pobierania pokarmu stałego. Gąsienice mają 8 par odnóży, w tym 3 pary odnóży tułowiowych i 5 par odnóży odwłokowych, nazywanych posuwkami. One to właśnie zjadają produkty spożywcze i zanieczyszczają je. W tabeli 1 zostały wymienione produkty w jakich żerują poszczególne gatunki motyli oraz niektóre ich parametry rozwojowe (Ignatowicz S. 1999, Nawrot J. 2002). Czas rozwoju szkodników magazynowych zależy od jakości pokarmu, temperatury i wilgotności panujących w magazynach. Gąsienice tych gatunków są bardzo do siebie podobne, mają brązową głowę i tarczki tułowiową i odwłokową. Są barwy białej, żółtoszarej lub różowej, w zależności od pokarmu w którym żerują. Rozróżnia się je po budowie VIII segmentu odwłokowego.
Żerują w rozdrobnionych produktach pochodzenia zbożowego (mąka, kasze, pasze), a także w orzechach, suszonych warzywach, owocach, grzybach, ziołach, w kakao i wyrobach cukierniczych. Szkody wyrządzane przez gąsienice motyli w przechowywanej żywności są bardzo dotkliwe, uszkodzone ziarna zbóż i nasiona innych roślin nie nadają się do wysiewu, produkty spożywcze są zanieczyszczone odchodami i przędzą, zmienia się ich zapach i smak i są nieprzydatne do spożycia. Gąsienice przez cały okres swojego rozwoju przędą lepką nić, którą sklejają ziarno lub cząstki pokarmu w bryły. Przędza jest jednym z pierwszych objawów żerowania tych gąsienic. Duże ilości oprzędów zapychają rury spadowe w młynach, wytwórniach pasz. Gąsienice mogą przegryzać gazę młyńską i różnego rodzaju opakowania.
Zwalczanie szkodników magazynowych jest z kolei bardzo utrudnione i ogromnie ważną rolę w walce z nimi odgrywają wszelkie czynności zapobiegające występowaniu tych organizmów w magazynach.
Mklik mączny Ephestia kühniella Zell. (Anagasta kühniella Zell.)
Mklik mączny jest największym motylem z rodziny omacnicowatych. Motyl osiąga rozpiętość skrzydeł 20-25 mm, długość ciała 10-14 mm. Skrzydła przedniej pary ma barwy szarej z niebieskawym odcieniem, w ich części nasadowej i wierzchołkowej występują poprzeczne, czarne, zygzakowate linie. Tylne skrzydła są szerokie, jasno-szare, z ciemniejszymi żyłkami i obwódką zewnętrzną. Strzępina otaczająca skrzydła jest jaśniejsza niż samo skrzydło. Głowa i tułów motyla są jasno szare. Jaja są owalne,gładkie, mają długość 0,6 mm. Gąsienica osiąga do 20 mm długości, jej ciało pokryte jest delikatnymi włoskami. Przybiera barwę białą, brudno różową lub zielonkawą. Ma ciemną głowę i tarczkę tułowiową. W stadium larwalnym można określić gatunek na podstawie budowy VIII segmentu gąsienicy. Poczwarka jest barwy brązowej, o długości do 9 mm, spoczywa w mocnym kokonie zbudowanym z przędzy i resztek pokarmu...
Czytaj cały artykuł o Mkliku mącznym >>
Mklik próchniczek Ephestia elutella Hübner
Motyl mklika próchniczka ma skrzydła o rozpiętości 16-22 mm. Przednie skrzydła są niebieskawo szare lub brązowo szare z dwoma jaśniejszymi, poprzecznymi przepaskami, tylne są jasnoszare. Samce u podstawy przednich skrzydeł mają pęczek jasnych włosków. Głowa i tułów są brązowo szare. Głowa i tułów są brązowoszare lub popielate. Jaja są po złożeniu białe, połyskujące, okrągłe. W miarę rozwoju przybierają ocień różowy. Gąsienice dorastają do 14 mm długości. Przybierają barwę białą, różową lub zielonkawą. Są podobne do gąsienic mklika mącznego. Ma ciemną głowę i tarczkę tułowiową. W stadium larwalnym można określić gatunek na podstawie budowy VIII segmentu gąsienicy. Poczwarka osiąga długość 7-8 mm. Ukryta jest w kokonie...
Czytaj cały artykuł o Mkliku próchniczku >>
Mklik daktylowiec Ephestia cautella Wlk. (Cadra cautella Wlk.)
Motyl mklika daktylowca jest podobny do motyla mklika próchniczka. Jego skrzydła osiągają rozpiętość 11-16 mm, przednie są srebrzystoszare lub brązowo szare z poprzecznym, ciemnym paskiem w odległości 1/3 od podstawy i drugim zygzakowatym w odległości 1/3 od wierzchołka. Tylne skrzydła są szare, przeświecające, ze strzępiną tej samej barwy. Jajo osiąga rozmiary 0,4 na 0,3 mm. Kształtem przypomina cytrynę. Powierzchnia jaja jest siateczkowata. Jaja przybierają barwę białą, a w miarę rozwoju żółtą lub pomarańczową. Gąsienica dorasta do 10-12 mm długości. Przybiera najpierw barwę białą, później szarą lub żółtawą. Ma ciemną głowę i tarczkę tułowiową. W stadium larwalnym można określić gatunek na podstawie budowy VIII segmentu gąsienicy. Poczwarka osiąga długość 6-8 mm, ukryta jest w kokonie...
Czytaj cały artykuł o Mkliku daktylowcu >>
Mklik kauczukowiec Ephestia calidella Guen. (Cadra calidella Guen.)
Motyl osiąga rozpiętość skrzydeł od 9 do 11 mm. Przednie skrzydła mają zmienną barwę, od brązowej do ciemnoszarej. Na skrzydle występują dwa poprzeczne jasne paski. Pasek wewnętrzny jest zygzakowaty i biegnie przez ciemniejsze tło. Gąsienica jest żółta z ciemną głową i tarczką tułowiową...
Czytaj cały artykuł o Mkliku kauczukowcu >>
Mklik figowiak Ephestia figulilella Gregson (Cadra figulilella Gregson).
Motyl mklika figowiaka jest podobny do mklika kauczukowca i osiąga rozpiętość skrzydeł od 6 do 8,8 mm. Przednie skrzydła mają żółtoszarą barwę i niewyraźne linie poprzeczne. Linia bliższa podstawy skrzydła biegnie ukośnie. Skrzydła tylne są białawe, głowa i tułów szare. Gąsienica jest barwy czerwonawej z ciemną głową i tarczką tułowiową...
Czytaj cały artykuł o Mkliku figowiaku >>
Strona główna › Artykuły
